Zioła 1

Jarząb pospolity

Opis rośliny i występowanie

Jarząb pospolity, potocznie zwany jarzębiną, jest niewysokim drzewem, osiągającym do 15 m wysokości. Występuje w Azji i Europie. W Polsce występuje często zarówno na niżu jak i w górach, aż do piętra kosodrzewiny. Spotykany w zaroślach, lasach, nasadzeniach wzdłuż dróg.

Kora gładka, jasna. Liście nieparzystopierzaste, ostro piłkowane brzegi, zmierzchu ciemnozielone, od spodu szarozielone. Kwiaty białe, promieniste, zebrane w baldachogrona. Owoce kuliste, czerwone.

Surowiec i jego pozyskiwanie

Surowcem są zarówno kwiaty jak i owoce. Kwiaty zbiera się w czasie kwitnienia, w maju, następnie suszy, ociera na sitach i odrzuca szypułki.

Owoce zbiera się po pierwszych przymrozkach, aby ich smak złagodniał.

Działanie, zastosowanie

Odwary z owoców działają moczopędnie, przeciwbiegunkowo i przeciwzapalnie. Stosuje się je przy stanach zapalnych dróg moczowych, żylaków odbytu, a także przy uporczywych biegunkach.

 

Orzech włoski

Opis rośliny i występowanie

Występuje w Azji i południowo wschodniej Europie. W Polsce uprawiany.

Drzewo sięgające 20 m wysokości, o jasnoszarej, gładkiej korze. Liście duże, jajowate, silnie pachnące po roztarciu. Kwiatostany męskie w postaci kotków, a żeńskie zebrane po dwa lub trzy na końcach młodych  pędów. Owoc w postaci pestkowca, średnica do 6 cm. Pestka, czyli orzech, otoczona jest zieloną, mięsistą owocnią, która po dojrzeniu pęka.

Surowiec i jego pozyskiwanie

Surowiec stanowią liście, zbierane pod koniec czerwca, oraz orzechy po dojrzeniu jesienią.

Działanie, zastosowanie

Działa bakteriobójczo, stosowany wewnętrznie jak i zewnętrznie przy nieżytach układu pokarmowego, owrzodzeniach jelit, a także przy zewnętrznych dolegliwościach skórnych jak trądzik, liszaje, potliwość nóg

 

Jeżyna

Opis rośliny i występowanie

Roślina występuje w Europie, Azji, Afryce i Ameryce Północnej. W Polsce pospolita na niżu i w niższych partiach gór. Spotykana w lasach, przydrożach nad rzekami, w zaroślach śródpolnych, na miedzach.

Surowiec i jego pozyskiwanie

Co celów leczniczych wykorzystywany jest liść jeżyny, zbierany wiosną i z początkiem lata. Wybiera i obcina się nożyczkami liście młode, zdrowe bez ogonków. Z jednej rośliny nie należy zbierać więcej niż ¼ liści.

Działanie, zastosowanie

Odwar z liści działa przeciwbakteryjnie przeciwzapalnie i przeciwbiegunkowo. Stosuje się go przy schorzeniach układu pokarmowego. Ponadto działa moczopędnie, napotnie i reguluje przemianę materii.

 

Czeremcha zwyczajna

Opis rośliny i występowanie

Gatunek, występujący na obszarze Europy i Azji, w Polsce powszechnie rośnie w zaroślach i w wilgotnych lasach na niżu oraz w niższych partiach górskich. Wypierany jest przez, sprowadzony, inwazyjny, gatunek czeremchy amerykańskiej.

Surowiec i jego pozyskiwanie

Surowcem pozyskiwanym z czeremchy jest kora, zdejmowana wiosną z młodych gałązek, kwiaty zbiera się w kwietniu, a w maju owoce

Działanie, zastosowanie

Odwary z czeremchy stosuje się zewnętrznie, na trudno gojące się rany, przy chorobach skóry i przeciw świerzbowi.

Owoce stosuje się do robienia przetworów, nalewek i win.

 

Pokrzywa zwyczajna

Opis rośliny i występowanie

Roślina jest bardzo pospolita w większości regionów klimatu umiarkowanego na kontynentach Europy, Azji, Ameryk i Afryki. Ta roślina towarzyszy człowiekowi, występując w ogrodach, terenach ruderalnych, miedzach, przydrożach, przy zabudowaniach. Naturalne stanowiska można zauważyć w wilgotnym grądzie i olszowo jesionowych łęgach.

Roślina zielna, dwupienna dorasta do 150 cm. Liście osadzone naprzeciwlegle, szeroko lancetowate, u nasady są sercowate. Łodyga czterokanciasta. Kwiatostany wydłużone i zwisające, owoc – orzeszek.

Surowiec i jego pozyskiwanie

Surowcem są liście, zbierane od czerwca do września, oraz kłącza i korzenie, wykopywane wiosną lub jesienią.

Działanie, zastosowanie

Pokrzywa ma bardzo szerokie działanie, między innymi na układ pokarmowy, moczowy, na skórę, włosy i paznokcie. Poprawia przemianę materii w organizmie, działa przeciwkrwotocznie. Stosuje się ją także w łagodnych postaciach przerostu gruczołu krokowego.

 

Skrzyp polny

Opis rośliny i występowanie

Roślina, pospolita na obszarze całej Europy, w Polsce rośnie na polach, miedzach, przydrożach czy ugorach.

Jest to roślina zielna o wysokości 15-30 cm. W marcu/kwietniu pojawiają się brązowe pędy zarodnionośne, a w maju wychodzą zielone pędy płonne. Liście są zielone, walcowate i posiadają brzeżne ząbki.

Surowiec i jego pozyskiwanie

Surowcem są zielone pędy asymilacyjne, zbierane w okresie letnim.

Działanie, zastosowanie

Skrzyp to źródło krzemionki, podawane przy niedoborach krzemu u ludzi starszych i kobiet w ciąży. Ma także działanie moczopędne, przeciwkrwotoczne. Zewnętrznie służy do okładów w schorzeniach skóry, a także do płukania jamy ustnej w stanach zapalnych.

 

Ziarnopłon wiosenny

Opis rośliny i występowanie

Geofit wiosenny Europy i zachodniej Azji, pospolity w Polsce, pojawia się masowo wiosną w wilgotnych lasach liściastych, parkach, zaroślach, na wilgotnych łąkach, brzegach potoków i źródeł.

Osiąga 20-30 cm i rozrasta się w rozległe dywany. Korzenie podłużne, łodyga naga, zakorzeniona w węzłach. Liście rozłożone skrętolegle, okrągławo sercowate, błyszczące i nagie. Kwiaty, osadzone na krótkich szypułkach, są duże i żółte. Owoc zbiorowy – wieloorzeszek.

Surowiec i jego pozyskiwanie

Liście zbierane w marcu lub kwietniu przed pojawieniem się kwiatów.

Działanie, zastosowanie

Działanie przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe i przeciwzapalne, również antyseptyczne. Poprawia trawienie, znajduje zastosowanie jako lek moczopędny, przeciwreumatyczny, napotny. Odtruwa organizm. Stosowany zewnętrznie likwiduje obrzęki, ukąszenia owadów i zmiany reumatyczne.

 

Fiołek wonny

Opis rośliny i występowanie

Gatunek, obecny na obszarze Europy, północnej Afryki i zachodniej Azji, w Polsce występuje w lasach grądowych, zaroślach, ogrodach i parkach na niżu oraz terenach podgórskich.

Ta niska roślina zielna osiąga 10 cm wysokości, tworzy kłącza i rozłogi. Liście omszone, okrągławo nerkowate lub jajowate u nasady mają sercowaty kształt. Wonne, ciemnofioletowe kwiaty wyróżnia silny zapach, a owoce wyglądają jak kuliste torebki.

Surowiec i jego pozyskiwanie

Do celów leczniczych i kulinarnych wykorzystuje się ziele fiołka, które zbiera się w czasie kwitnienia wczesną wiosną.

Działanie, zastosowanie

Stosowany jest przy schorzeniach górnych dróg oddechowych jako środek wykrztuśny i napotny.

 

Cykoria podróżnik

Opis rośliny i występowanie

Roślina, spotykana na terenach Azji, północnej Afryki i Europy, w Polsce rośnie wzdłuż dróg, na miedzach, pastwiskach i łąkach na terenach niżowych.

Roślina osiąga do 120 cm wysokości. Łodyga jest prawie bezlistna, sztywna, szorstka, rozgałęziona. Jasnoniebieskie języczkowe kwiaty, zebrane w koszyczki o średnicy do 4 cm, widoczne są na szczycie łodygi lub w kątach górnych liści. Owoc to niełupka.

Surowiec i jego pozyskiwanie

Surowcem jest korzeń, który pozyskuje się jesienią.

Działanie, zastosowanie

Roślina ma działanie żółciopędne, zwieszające łaknienie, poprawiające trawienie, stosowana przy zaburzeniach czynności wydzielniczej wątroby oraz w schorzeniach trawiennych układu pokarmowego.

 

Dziewanna drobnokwiatowa

Opis rośliny i występowanie

Gatunek występuje naturalnie w Europie i Azji, zawleczony został także na inne kontynenty. W Polsce roślinę można spotkać na brzegach lasów, w suchych przydrożach i zaroślach, na łąkach i nieużytkach. Popularny jest również w ogrodach.

Roślina zielna, o wysokości do 180 cm, pokryta jest białym kutnerem. Liście eliptyczne, ostro zakończone, zmniejszają się wraz z wysokością rośliny. Jasnożółte kwiaty układają się na osi kwiatostanu w grupach po 2-5 sztuk. Owoc występuje w postaci torebki.

Surowiec i jego pozyskiwanie

Surowcem są liście, zbierane latem przed kwitnieniem, lub całe ziele, ścinane w początkowej fazie kwitnienia.

Działanie, zastosowanie

Dziewanna sosowana jest jako środek wykrztuśny przy chorobach górnych dróg oddechowych.

 

Bluszczyk kurdybanek

Opis rośliny i występowanie

Gatunek europejski, w Polsce pospolity na terenie całego kraju. Rośnie w ogrodach, zaroślach, lasach, na polach i w przydrożach.

Osiąga wysokość do 40 cm. Łodyga jest pełzająca, podnosząca się, rozgałęziona, a korzenie tworzą węzły. Okrągławo nerkowate lub okrągławo sercowate liście mają w swoich kątach niebieskofioletowe kwiaty. Ich korona jest 2-3 razy dłuższa niż kielich. Owoc w postaci rozłupni dzieli się na cztery rozłupki.

Surowiec i jego pozyskiwanie

Ziele bluszczyku jako surowiec zbiera się od kwietnia do czerwca.

Działanie, zastosowanie

Roślina posiada działanie żółciopędne, moczopędne i poprawiające trawienie. Stosowana jest przy zaburzeniach układu pokarmowego, schorzeniach nerek, w tym kamicy nerkowej, stanach zapalnych dróg żółciowych. Posiada także właściwości przeciwzapalne, wykorzystywane w leczeniu stanów zapalnych gardła i jamy ustnej.

 

Mniszek lekarski

Opis rośliny i występowanie

Gatunek strefy umiarkowanej Azji i Europy, w Polsce jest pospolity na całym obszarze. Rośnie na łąkach, poboczach, ugorach, trawnikach, w zaroślach, parkach, ogrodach i sadach. Roślina jest bardzo ekspansywna.

Z grubego, mięsistego korzenia wyrasta rozeta lancetowatych i wcinanych liści. Nagą łodygę kończy pojedynczy języczkowy kwiat o żółtej barwie. Cała roślina zawiera mleczny sok. Owoc ,w postaci niełupki, wyposażony jest w parasolowaty aparat lotny.

Surowiec i jego pozyskiwanie

Surowcem lekarskim jest korzeń, liście oraz koszyczki kwiatowe, zbierane w trakcie kwitnienia rośliny.

Działanie, zastosowanie

Ziele działa na wątrobę i wydzielanie żółci, poprawia trawienie, ma działanie przeciwmiażdżycowe i przeciwcukrzycowe, poprawia odporność dzięki zawartości witaminy C.

 

Koniczyna łąkowa

Opis rośliny i występowanie

Gatunek, występujący w Europie i Azji, w Polsce rozpowszechnił się na łąkach, przydrożach i w zaroślach.

Motylkowa roślina zielna, osiąga wysokość do 50 cm. Liście są trójlistkowe, jajowate lub eliptyczne. Kwiaty liliowo czerwone, motylkowe, zbierają się w jajowate lub kuliste główki. Owoc to jednonasienny strąk.

Surowiec i jego pozyskiwanie

Surowcem lekarskim jest ziele, zbierane od maja do września.

Działanie, zastosowanie

Zewnętrznie stosuje się jako okład na oparzenia I i II stopnia. Wewnętrznie wpływa korzystnie na trawienie, leczy zaburzenia układu pokarmowego. Właściwości przeciwzapalne wykorzystuje się w leczeniu chorób jamy ustnej i gardła, a także jako środek wykrztuśny.

 

Chrzan pospolity

Opis rośliny i występowanie

Gatunek, powszechnie występujący w Europie i Azji, w Polsce uprawia się w ogrodach. W formie zdziczałej rośnie na terenach ruderalnych, przy zabudowaniach, na łąkach i przydrożach.

Roślina o grubych, rozgałęzionych, mięsistych, białych korzeniach ma nagą łodygę, duże, podłużne, karbowane i ogonkowe liście oraz białe kwiaty, które zbierają się w gęste grona. Owoce występują w postaci kulistej łuszczyny.

Surowiec i jego pozyskiwanie

Surowcem są pozyskiwane jesienią z ziemi korzenie.

Działanie, zastosowanie

Okłady z chrzanu działają przeciwreumatycznie, ponieważ mają rozgrzewające właściwości. Stosowany doustnie poprawia przemianę materii, usprawnia trawienie i zwiększa odporność organizmu.

 

Glistnik jaskółcze ziele

Opis rośliny i występowanie

Gatunek, występujący w Europie i Azji Północnej, w Polsce rośnie na terenach niżowych w zaroślach, ogrodach, na śmietniskach i nieużytkach.

Roślina, o wysokości do 60 cm, ma cienką, owłosioną łodygę i pierzastosieczne liście. Promieniste kwiaty mają żółtą barwę, a owoce mają postać równowąskiej, podłużnej torebki. Cała roślina wypełniona jest żółtopomarańczowym sokiem mlecznym.

Surowiec i jego pozyskiwanie

Całe ziele zbierane latem.

Działanie, zastosowanie

Sok mleczny wykorzystuje się do usuwania brodawek i kurzajek, a także jako środek żółciopędny w stanach zapalnych dróg żółciowych.

 

Żywokost lekarski

Opis rośliny i występowanie

Gatunek występuje w północnej Azji, także na terenach prawie całej Europy, poza krańcowymi obszarami północnymi i południowymi. W Polsce obecny jest na niżu i terenach podgórskich. Rośnie nad brzegami wód, na mokrych łąkach i przy rowach.

Roślina, dorastająca 90 cm, ma  grubą, rozgałęzioną łodygę, podobnie gruby i gałęzisty, prawie czarny korzeń. Jajowato lancetowate liście, podobnie jak łodyga, są szorstkie i sztywne. Białe lub purpurowo fioletowe kwiaty, zebrane w sierpik, zwisają. Owoc występuje w postaci rozłupki.

Surowiec i jego pozyskiwanie

Surowcem lekarskim jest wykopany korzeń w okresie jesiennym lub wiosennym.

Działanie, zastosowanie

Stosowany zewnętrznie przyspiesza gojenie się ran. Wewnętrznie działa ściągająco, powlekająco i regenerująco, dlatego stosowany jest w schorzeniach błony śluzowej żołądka i jelit.

Jarząb pospolity (jarzębina)
Orzech włoski
Jeżyna (ożyna, ostrężyna)
Czeremcha zwyczajna
Pokrzywa zwyczajna
Skrzyp polny
Ziarnopłon wiosenny
Fiołek wonny (pachnący)
Cykoria podróżnik
Dziewanna wielkokwiatowa
Bluszczyk kurdybanek
Mniszek lekarski
Koniczyna łąkowa
Chrzan pospolity
Glistnik jaskółcze ziele
Żywokost lekarski

CHCESZ BYĆ NA BIEŻĄCO? - PODAJ SWÓJ ADRES EMAIL I ŚLEDŹ NASZEGO NEWSLETTERA.